Wszak i tak zginiemy w zupie…

Home / Datastorytelling / Wszak i tak zginiemy w zupie…

Wszak i tak zginiemy w zupie…

Minister Zalewska pod rękę z Karoliną i Tomaszem Elbanowskimi szykuje rewolucję (właściwie kontrrewolucję) w edukacji. Już w grudniu ma pojawić sie projekt ustawy wracającej 6-latki do przedszkoli i likwidującej gimnazja. Zmiana ma zostać wprowadzona od nowego roku szkolnego. Niebezpodstawna jest obawa, że poza własnym głębokim przekonaniem za pomysłem nie stoją żadne fakty i dane. Jedyne liczby, które padają to 950 tysięcy podpisów pod wnioskiem o referendum i 37,5 procent głosów na PiS w październikowych wyborach. W sprawie cofnięcia reformy 6-latków wypowiedział się już Zespół Pedagogiki Społecznej przy KNP PAN. Warto przyjrzeć się też drugiemu sztandarowemu pomysłowi MEN, czyli likwidacji gimnazjów. Wprawdzie od początku kadencji znaczenia nabrał par. 22 i Pani Minister zrobi to, czego nie możemy jej zabronić. Jednak ponieważ sprawa gimnazjów budzi duże emocje warto się spojrzeć, co na ten temat mówią fakty. Nawet jeśli miałoby być to czysto teoretyczne ćwiczenie. Przyjrzyjmy się najpierw wynikom badań PISA pokazującym poziom kompetencji 15-latków w kilkudziesięciu państwach na świecie. Oczywiście można mieć wątpliwości, czy ten pomiar mówi prawdę o poziomie wykształcenia uczniów, jednak nie mamy innego narzędzia pozwalającego na tak szerokie porównania. Ma ono co najmniej trzy zalety: jest powtarzane według tej samej metodologii od 15 lat, przeprowadzane na całym świecie, a liczebność próby jest bardzo duża (w Polsce w badaniu bierze udział 1% 15-latków). Tradycyjnie pierwsze miejsca w rankingu PISA zajmują kraje Dalekiego Wschodu, jednak państwa europejskie są tuż za nimi. Przyjrzyjmy się zatem jak wygląda Polska na tle Europy
Jak widać we wszystkich obszarach badanych w PISA (czytanie, matematyka i nauki przyrodnicze) polscy uczniowie sa coraz lepsi i zajmują dziś czołową pozycję w UE. A państwa skandynawskie, tradycyjnie uważne za posiadające najlepsze systemy edukacyjne, systematycznie tracą (uderzający jest tu przykład Szwecji). Trzeba uczciwie zauważyć, że w kategoriach samodzielnego myślenia i kreatywności, które także bada PISA, polscy uczniowie są słabsi. Ale ogólny wynik i silna trwała tendencja wzrostowa są na tle Europy niezwykle. Oczywiście można powiedzieć, że to zasługa samych uczniów i ich rodziców, a nie szkoły. Ponieważ w PISA jest również badany wpływ czasu nauki w domu na wyniki testu, możemy sprawdzić czy jest tak naprawdę: Wyniki są dość zaskakujące. Wprawdzie nie widać żadnego związku między czasem nauki w domu, a wynikami PISA. Jednak gdy weźmiemy pod uwagę zmiany obu wartości w czasie (czyli jaką roczną zmianę w PISA powoduje zmiana czasu nauki w domu) to okaże się, że im mniej uczniowie pracują w domu tym wyniki są... lepsze. Oznacza, to że to jakość nauki w szkole przesądza o poziomie wykształcenia. Przyjrzyjmy sie zatem co zmieniło w polskiej szkole w ciągu ostatniego ćwierćwiecza i co może być odpowiedzialne za poprawę wyików latach 2000-2012?   Jak widać są trzy zmiany, które miały szanse przynieść pozytywny efekt, ponieważ nastąpiły na początku okresu, który nas interesuje: przekazanie szkół samorządom, utworzenie gimnazjów i wprowadzenie niezależnych egzaminów kompetencyjnych. Dwie z tych z reform (gimnazja i egzaminy) znikną w efekcie "kontrewolucji" Minister Zalewskiej. Dodatkowo problematyczna staje się także trzecia zmiana. Ponieważ koszty edukacji ponoszone przez samorządy wynikają z karty nauczyciela, a subwencję otrzymują według liczby uczniów w szkołach, to niż demograficzny jest nich dużym problem. W konsekwencji edukacja jest jedną z ważniejszych przyczyn deficytu samorządów. Gminy zatem starają sie animować powstawanie na swoim terenie szkół niepublicznych, które prowadzą bezpłatną edukację, ale samorząd nie musi finansować ich deficytu. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ w szkołach niepublicznych nie obowiązuje Karta Nauczyciela. Ale to kwestia na zupełnie inny artykuł. Może jednak jest tak, że to konkretny model szkolnictwa przynosi najlepsze efekty nauczania (i wyniki PISA)? Sprawdźmy zatem czy są takie, w których uczniowie osiągają najlepsze wyniki: Jak widać w zasadzie istnieją dwa modele szkolnictwa. Jeden podzielony na trzy etapy z gimnazjami i drugi, gdzie szkoła podstawowa trwa dłużej, a bezpośrednio po niej uczniowie przechodzą do liceów i szkół technicznych (oraz zawodowych). Warto zwrócić uwagę, że w skandynawskim modelu podstawówka trwa nie 8, a 9-10 lat. Nie widać jednak żadnej zależności między systemem i efektami kształcenia. Wprawdzie Finlandia jest liderem rankingu od zawsze, jednak Szwecja o identycznym systemie przeżywa dramatyczny kryzys edukacji. Jednocześnie dwa kraje, które jako jedyne szybko poprawiają swoje wyniki - Polska i Estonia - mają zupełnie inne systemy. Eksperci zwracają uwagę, że czynnikiem pozytywnie wpływającym na jakość kształcenia jest wiek, w którym następuje podział na ścieżkę kształcenia ogólnego i zawodowego. Zobaczmy zatem jak sytucja pod tym względem wygląda w Europie: Jak widać eksperci trochę mają rację, ponieważ w trzech krajach o najlepszych wynikach PISA: Finlandii, Estonii i Polsce, rozdzielenie następuje najpóźniej, w wieku 16 lat. Jednak tak samo dzieje się w Szecji, która przeżywa dwukrotnie już przywoływany tutaj kryzys. Podsumowując - eufemistycznie można powiedzieć, że likwidacja gimnazjum jest dość ryzykowna z punktu widzenia efektów kształcenia. Niestety konsekwencje zobaczymy nawet nie przy kolejnym badaniu PISA w 2018 roku, bo wtedy jeszcze wezmą w nim udział gimnazjaliści, tylko w 2021. Wtedy najprawdopodobniej nikt nie będzie nawet pamiętał nazwiska Pani Minister. Jeżeli ktoś byłby zainteresowany nie materiałem publicystycznym, a artykułem spełniającym kryteria publikacji naukowej, to odsyłam do tekstu Mikołaja Herbsta. I by było na tyle w sprawie faktów o gimnazjach. A teraz możemy czekać na to, co przygotują Pani Minister Zalewska z Elbanowskimi. Pozostaje nam jedynie przytoczyć Brzechwę, który miejmy nadzieję nie zniknie z kanonu: "...po co wasze swary głupie/wszak i tak zginiemy w zupie." Smacznego.
Recent Posts

Leave a Comment

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

Not readable? Change text. captcha txt

Start typing and press Enter to search